ABDULLAH POLAT
Yarı resmi Mehr Haber Ajansının müzakere heyetine yakın ve ismi açıklanmayan kaynağına dayandırdığı haberine göre, ABD ile İran arasındaki 14 maddelik mutabakat taslağı hakkında yeni detaylar ortaya çıktı.
Buna göre, mutabakat taslağı, ABD'nin yaptırımları kaldırma, İran çevresindeki güçlerini çekme, deniz ablukasını kaldırma, Hürmüz Boğazı'nı yeniden açma, petrol yaptırımlarını kaldırma ve dondurulmuş İran fonlarını serbest bırakma taahhüdünü içeriyor.
ABD'nin İran ekonomisini yeniden inşa etme planı sunması gerektiği ifade edilen detayda, "İki ülke arasındaki nihai müzakereler ise İran'ın füze programı gündeme alınmadan, nükleer ve ekonomik konular üzerinde yürütülmelidir." ifadelerine yer verildi.
İran-ABD arasındaki 14 maddelik mutabakat zaptı taslağına ilişkin yeni detaylar olduğu ileri sürülen metne göre, Lübnan'ın varılacak ateşkese dahil edileceği belirtiliyor.
Metinde, ABD'nin İran'a uyguladığı deniz ablukasını 30 gün içerisinde kaldıracağı, Hürmüz Boğazı'nın da 30 gün içinde "Tahran'ın düzenlemelerine göre" yeniden tam olarak gemi trafiğine açılacağı yer alıyor.
İran'a yönelik petrol, petrokimya ürünleri ve türevlerinin satışına yönelik yaptırımların askıya alınması ve Tahran'ın dondurulmuş varlıklarına tam erişiminin sağlanmasını içeriyor.
Anlaşma kapsamında İran'ın nükleer faaliyetleri konusunda anlaşmaya varılması ve ABD'nin Tahran'a yönelik birincil, ikincil ve diğer yaptırımlarının tamamen kaldırılması ile Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi ve Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı Yönetim Kurulu kararlarının alınması için 60 gün boyunca müzakereler yapılması planlanıyor.
ABD ile yapılacak 2 aylık müzakereler sırasında İran'ın 12 milyar doları görüşmelerden önce olmak üzere 24 milyarlık dondurulmuş varlıklarının serbest bırakılması da maddeler arasında yer alıyor.
Mutabakat taslağı olduğu öne sürülen metinde, İran'ın dondurulmuş fonlarının yarısının serbest bırakılması vurgulanarak, "İran'a uygulanan petrol yaptırımlarının askıya alınması ve deniz ablukasının kaldırılması şartları yerine getirilmeden nihai müzakereler başlamayacaktır." ifadesine yer verildi.
İran'ın, Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Antlaşmasına (NPT) göre nükleer silah üretmeme taahhüdünün tekrar etmesi gerektiği kaydedilen metinde, nihai anlaşmanın "yalnızca zenginleştirilmiş malzemelerin (uranyumun) ve zenginleştirmenin akıbeti, yaptırımların kaldırılması ve İran'ın ekonomik yeniden yapılanma programı üzerine yapılacağı ifade ediliyor.
İran'ın füze programı ve "direniş grupları" olarak nitelendirdiği vekil güçlere verdiği destek gibi konuların ise gündemden "kesin olarak çıkarıldığı" aktarılıyor.
İleri sürülen taslağa ilişkin ilgili taraflardan henüz resmi bir açıklama yapılmadı.
İşte ABD/İsrail-İran savaşında dakika dakika yaşananlar:14:01 İran basını, İran-ABD arasındaki 14 maddelik mutabakat zaptı taslağına ilişkin yeni detayların ortaya çıktığını ve Tahran'ın, Hürmüz Boğazı'nın yönetiminin devriyle ilgili "hiçbir taahhütte bulunmadığını" yazdı.13:57 Amerikan medya kuruluşu Bloomberg, ABD ve İran'ın Hürmüz Boğazı'nı yeniden açmak için bir mutabakat zaptı imzalamaya yakın olduğunu ve bu anlaşmanın Cenevre'de 14 Haziran Pazar günü imzalanabileceğini yazdı.12.35 İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi , Fransız mevkidaşı Jean-Noel Barrot ile bölgedeki son durumu ve ABD ile yürütülen müzakereleri ele aldı.11.46 İsrail ordusunun ateşkese ve İran'ın uyarılarına rağmen bugün Lübnan'ın güneyine düzenlediği saldırılarda 1 kişi yaralandı.11.44 İran basını, İran-ABD arasındaki 14 maddelik mutabakat zaptı taslağına ilişkin yeni detayların ortaya çıktığını ileri sürerek konunun füze programı dahil edilmeden nükleer ve ekonomik konular çerçevesinde yürütüleceğini ileri sürdü.11.42 İsrail'in bu hafta İran'a düzenlediği saldırılar sırasında bölgedeki bir ülkenin geçmişteki işbirliğine rağmen hava sahasını kapatmasıyla "büyük bir sürpriz yaşayarak" hazırlıksız yakalandığı bildirildi.09.15 ABD Hava Kuvvetlerine ait uçakların İran anlaşması hazırlıkları kapsamında Avrupa'ya hareket ettiği iddia edildi.09.06 ABD Başkanı Donald Trump, katıldığı bir programda İran'ın nükleer silah sahibi olmama konusunda mutabık kaldığını belirterek, "Bugün İran ile savaşı bitirdik." dedi.06.33 ABD ordusunun, Hürmüz Boğazı'ndan geçen ticari gemilere saldırmaya çalışan İran'a ait 2 insansız hava aracını (İHA) düşürdüğü bildirildi.
05.18 İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, İran'ın ABD ile olası bir anlaşma konusunda henüz nihai kararını vermediğini ve müzakerelerde "kırmızı çizgilerinden" taviz vermeyeceklerini söyledi.
02.50 İran basını, gerekli koordinasyonu sağlamadan Hürmüz Boğazı'na giriş yapan ve kuralları ihlal eden bir tankerin geçişinin engellendiğini duyurdu. Ayrıca Sirik sahili yakınlarında 3 patlama sesinin duyulduğu bildirildi.
02.31 ABD Başkanı Donald Trump, İran ile anlaşmaya ilişkin olarak, "Boğazlar anlaşma imzalanır imzalanmaz açılacak. İmza töreni belki cumartesi ya da pazartesi günü olabilir. Bunun oldukça hızlı ilerleyeceğini düşünüyoruz" dedi.
01.25 Bahreyn Kralı Hamed bin İsa Al Halife ile ABD Başkanı Donald Trump'ın, ABD ve İran arasında varılması beklenen anlaşmaya ilişkin gelişmeleri görüştüğü belirtildi.
01.17 İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, İran'la anlaşmanın "onay aşamasına" geldiğini duyuran ABD Başkanı Donald Trump ile görüşme gerçekleştirdi.
00.08 ABD Başkanı Donald Trump, İran'la anlaşma belgesinin son halinin hazırlandığını belirterek, "Belgelerin son halinin hazırlanması sürecinden geçiyoruz. Bu süreç önümüzdeki birkaç gün içinde tamamlanacak ve bir imza töreni düzenlenecek." dedi.