AKŞAM Gazetesi
Millî Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu son kez toplanarak süreç raporunu tamamladı. TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş'un başkanlık ettiği son toplantıda ortak raporun detayları kamuoyuna açıklandı. Raporda öne çıkan başlıklar, üniter devlet yapısı, toprak bütünlüğü, Türkçenin resmi dil statüsü ve laik Cumhuriyet ilkesinin korunması oldu.
EMPERYAL GİRİŞİMLERE KARŞI
Raporda, sürecin 'muhatabı' olarak TBMM'nin temsil kapasitesi, siyasal partilerin müşterek iradesi, ilgili kamu kurumlarının koordinasyonu ve toplumun her kesiminden temsilcilerin dinlendiği geniş istişare kültürü gösterildi. 'Terörsüz Türkiye' kavramının, dönemsel bir söylemin ötesinde, ortak geleceği garanti altına almaya çalışan, 'Devlet aklı ile millet vicdanını' koruyan demokratik iradenin bir sonucu olduğu vurgulandı. Çalışmanın tüm yönleriyle 'Türkiye Modeli' olarak literatüre geçeceği ifade edildi. Türklerin, Kürtlerin ve Arapların; bölgede yaşayan diğer kardeş halklarla birlikte oluşturacağı 'doğal ittifak'ın, yeni emperyal girişimleri etkisiz hale getirecek bir dönemi başlatacağı belirtildi.
TOPLUMSAL BÜTÜNLEŞME
Raporda, terörün ülke gündeminden tamamen çıkarılmasının ana hedef olduğu belirtildi. Bu hedef doğrultusunda yalnızca güvenliğin değil; kamu düzeni, özgürlükler ve toplumsal bütünleşmenin de eşzamanlı olarak sağlanmasının amaçlandığına dikkat çekildi.
YENİ BİR ANAYASAYA İHTİYAÇ VAR
Raporda; daha demokratik, sivil, özgürlükçü, katılımcı ve kapsayıcı yeni bir anayasa ihtiyacına dikkat çekildi. Ayrıca TBMM İçtüzüğü, Siyasi Partiler Kanunu ve seçim kanunlarında yapılacak demokratik değişikliklerin gerekli olduğu yönündeki görüşlere de raporda yer verildi.
AF DEĞİL MÜSTAKİL YASA
AKŞAM Gazetesi'nin haberine göre, raporda, PKK'nın fesih ile silah bırakma sürecinin, istihbarat ve güvenlik birimlerince tespit edilip teyit edilmesi gerektiği belirtildi. Bu sürecin ardından, örgüt mensuplarının topluma kazandırılması amacıyla 'müstakil ve geçici' bir yasa çıkarılması önerildi. n Yapılacak idari ve hukuki düzenlemelerin, toplumda 'cezasızlık veya genel af' algısı oluşturmaması gerektiği özellikle vurgulandı. Buna karşılık, silahı ve şiddeti reddeden bireylerin topluma entegrasyonunun önemine dikkat çekildi. n Silah bırakma süreci ise devletin terör örgütüyle masaya oturduğu bir pazarlık olarak değil; milletin huzura ve birliğe dair kararlılığının sonucu ve yansıması olarak değerlendirildi.
7 BÖLÜMDE ORTAK REÇETE
60 sayfalık rapordaki 7 bölümün içeri şu şekilde: 1. Komisyonun çalışmalarının yürütülme süreci anlatıldı. 2. Komisyon toplantılarındaki tartışmalara yer verildi. 3. Türk-Kürt kardeşliğinin tarihi kökleri ve kardeşlik hukuku ele alındı. 4. Komisyonda dinlenen kişilerin söylemlerinden yapılan analizlerle ortaya çıkan mutabakat alanları aktarıldı. 5. PKK'nın kendini feshetmesi ve silah bırakma süreci anlatıldı. 6. Sürece ilişkin yasal düzenleme önerilerine yer verildi. 7. Demokratikleşmeye yönelik öneriler sunuldu.
YARGI REFORMU İÇİN 4 ÖNERİ
Raporda demokratikleşme ve yargı reformu önerileri şöyle sıralandı: n Türkiye'nin AİHM ve AYM kararlarına eksiksiz uyulması ve engellerin kaldırılması. n Hasta ve yaşlı tutuklu/hükümlüler için infaz ertelemesi müessesesinin değerlendirilmesi. n Şiddet içermeyen düşünce açıklamalarının terör suçu sayılmaması için Terörle Mücadele Kanunu ve TCK'da düzenleme yapılması. n Belediye başkanlarının görevden alınması durumunda, yeni başkanın atama yoluyla değil, belediye meclisi tarafından seçilmesi yönünde mevzuat değişikliği.
ATILACAK ADIMLARIN YOL HARİTASI
TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş, komisyon toplantısının kapanışında konuştu. Terörle mücadelede ve toplumsal barışın inşasında kritik bir eşikte olunduğunu vurgulayan Kurtulmuş, hazırlanan raporun sadece bir belge değil, Türkiye'nin 'iç kalesini' tahkim edecek stratejik bir yol haritası olduğunu belirtti. Kurtulmuş, şu ifadeleri kullandı: "Komisyon raporumuz bu anlamda bir nihayet değil, bilakis atılan ve atılacak kararlı adımların mihenk taşı olarak kabul edilmelidir. Terörsüz Türkiye hedefi, daha geniş bir hedefle terörsüz bölge hedefine açılmaktadır. Raporda bahsedilen düzenlemeler ve önerilere ek olarak, siyasi partilerin daha önce kendi raporlarında ifade ettikleri yeni bir anayasaya ihtiyaç duyduğu da aşikârdır."
İNFAZ SİSTEMİ YAMALI BOHÇA
MHP'li Feti Yıldız, komisyonun üniter devlet yapısını değiştirme gibi yetkisi olmadığını, 'Terörsüz Türkiye'nin güvenlikten çok beka meselesi olduğunu söyledi. İnfaz sisteminin 'yamalı bohçaya' dönüştüğüne vurgulayan Yıldız, "Düzeltilmesi lazımdır" dedi. Yıldız, AİHM kararlarına uyulması gerektiğinin de altını çizdi.
OYÇOKLUĞUYLA KABUL EDİLDİ
TBMM'deki son toplantıya, komisyon üyesi 50 milletvekili de katıldı. Taslak rapor oylamaya sunuldu; 47 oyla kabul edildi. EMEP ve TİP temsilcileri hayır oyu verirken; CHP'den Türkan Elçi çekimser kaldı.
88 SAATTE 4199 SAYFA TUTANAK
Komisyon çalışmalarına TBMM'de temsil edilen 11 siyasi partiden 51 üye katıldı.
İlki 5 Ağustos 2025'te olmak üzere toplam 20 toplantı yapıldı.
Toplantılarda 137 kişi ve kurum dinlendi. n Komisyon, toplantılar boyunca toplam 88 saat çalıştı.
'Terörsüz Türkiye' raporu için 4 bin 199 sayfa tutanak tutuldu.