IHA
NATO'nun Ankara'da düzenleyeceği zirve öncesinde Türkiye'nin ittifakın teknoloji ekosistemindeki rolü yeniden gündeme gelirken, savunma sanayiinde geliştirilen yerli yazılımlar NATO'nun kritik komuta kontrol ve istihbarat altyapılarında aktif olarak kullanılmaya devam ediyor.
Türkiye'nin önde gelen savunma sanayii şirketlerinden STM, 15 yılı aşkın süredir NATO'nun komuta kontrol, karar destek ve istihbarat yazılımlarına yönelik kritik projeler yürütüyor. Bugün NATO'nun hava komuta kontrol sistemlerinden istihbarat paylaşım altyapısına, entegrasyon çekirdeğinden karar destek sistemlerine kadar birçok kritik yazılım Türk mühendisleri tarafından geliştiriliyor.
İHA muhabirine değerlendirmelerde bulunan STM Genel Müdürü Özgür Güleryüz, şirketin NATO ile iş birliğinin 2010'lu yılların başında başladığını belirterek, Türkiye'nin NATO'ya yazılım alanında en fazla hizmet sağlayan firmalarından biri olduklarını söyledi.
"NATO'NUN EN BÜYÜK YAZILIM PROJELERİNDEN BİRİ TÜRK MÜHENDİSLERİNE EMANET EDİLDİ"
STM'nin NATO ile ilk büyük çalışmasının, NATO'nun Stratejik Seviye Hava Komuta Kontrol ve Füze Savunma Bilgi Sistemi olan AIRC2IS projesi olduğunu ifade eden Güleryüz, şunları kaydetti:
"2010'lu yılların başında NATO'nun Stratejik Seviye Hava Komuta Kontrol Yazılımı olan AIRC2IS projesiyle NATO için ürün ve hizmet geliştirmeye başladık. O dönem başka bir Türk firmasıyla birlikte ihaleyi kazandık. Bu proje, o gün için hatta belki de bugün hâlâ NATO tarafından bir Türk firmasına verilmiş en büyük yazılım ihalelerinden biridir. Stratejik seviye hava komuta kontrol sistemi STM tarafından geliştirildi ve şu anda NATO bünyesinde aktif olarak kullanılmaya devam ediyor."AirC2IS projesi, NATO'nun hava harekâtı ile aktif balistik füze savunma planlarının analiz, planlama, görevlendirme ve icra süreçlerini yöneten stratejik bilgi sistemi olma özelliğini taşıyor.
NATO'NUN İSTİHBARAT ALTYAPISI STM TARAFINDAN GELİŞTİRİLİYOR
Güleryüz, şirketin halen yürüttüğü en büyük NATO projesinin ise INTEL-FS2 olduğunu belirterek, NATO'nun istihbarat altyapısının geliştirilmesinde kritik görev üstlendiklerini söyledi.
2022 yılında açılan iki ayrı ihalenin de STM tarafından kazanıldığını dile getiren Güleryüz, "Bir ihale istihbarat verilerinin saklanacağı altyapıyı, veri tabanı modellerini ve arka uç mimarisini kapsıyordu. Diğeri ise NATO kullanıcılarının ekranlarında göreceği uygulamaların geliştirildiği ön yüz kısmını içeriyordu. Her iki ihaleyi de STM kazandı. 2023 yılında başladığımız proje artık nihai kabul aşamasına geldi" ifadelerini kulladı.
Dünya genelindeki NATO karargâhları arasında istihbarat paylaşımının STM'nin geliştirdiği yazılım üzerinden gerçekleştirildiğini vurgulayan Güleryüz, şöyle konuştu:
"Dünyanın birçok noktasından gelen istihbarat bilgilerinin sınıflandırıldığı, anlamlandırıldığı ve NATO kullanıcılarının kullanımına sunulduğu altyapıyı geliştirdik. Yapay zekâdan da faydalanarak özellikle verilerin anlamlandırılması gibi alanlarda son derece etkin bir yazılım ortaya çıktı. Bir Türk firmasının NATO'ya böyle bir altyapı kazandırıyor olması bizim için ayrı bir gurur."Güleryüz, NATO'nun mevcut memnuniyeti doğrultusunda yeni bir yazılım bileşeninin de ihalesiz olarak STM'ye verilmesine karar verildiğini, bu sürecin de kısa süre içerisinde başlayacağını bildirdi.
AFGANİSTAN'DA GELİŞTİRİLDİ, BUGÜN TÜM NATO'DA KULLANILIYOR
STM'nin geliştirdiği Integration Core (INT-CORE) yazılımının ilk olarak Afganistan'da görev yapan NATO ülkelerinin farklı komuta kontrol sistemlerini ortak çalışabilir hale getirmek amacıyla geliştirildiğini anlatan Güleryüz, sistemin bugün de NATO'nun temel entegrasyon altyapılarından biri olarak kullanılmaya devam ettiğini söyledi.
Güleryüz, şu değerlendirmede bulundu:
"Her ülkenin farklı altyapıları, farklı mesaj formatları vardı. Bunların birbirleriyle haberleşmesini sağlamak kolay değildi. Geliştirdiğimiz entegrasyon çekirdeği bugün hâlâ NATO'da farklı sistemlerin haberleşmesini sağlayan merkezi yapı olarak görev yapıyor. NATO'nun bu projeyi tek kaynak olarak STM'ye vermesi de sahip olduğumuz mühendislik yetkinliğinin önemli bir göstergesi."INT-CORE, savaş alanındaki farklı bilgi sistemlerinden gelen verileri ortak bir yapıda toplayarak standart hale getiriyor ve karar vericilere gerçek zamanlı durumsal farkındalık sağlıyor. Sistem, son olarak NATO'nun CWIX tatbikatlarında veri entegrasyonu ve "data lake" altyapısı oluşturulmasında aktif olarak kullanıldı.
"NATO ülkeleriyle yoğun rekabet ettik"
NATO projelerinin kazanılmasının son derece zorlu süreçlerden geçtiğini belirten Güleryüz, teknik yeterlilik ile fiyat avantajının birlikte değerlendirildiğini söyledi. Güleryüz, "NATO ihaleleri kazanması çok kolay ihaleler değiller. Hem teknik değerlendirme hem fiyat değerlendirmesi belli ağırlıklarla ihalenin başında açıklanıyor. O yüzden siz en iyi teknik çözümü mümkün olan en iyi fiyatı önermek durumundasınız. STM'nin gerçekten bu anlamda elde ettiği yazılım tecrübesi bizim bu ihalelerde başarılı olmamıza yol açıyor. En son ihalede bile aslında baktığınızda neredeyse bütün NATO ülkelerinden ve oldukça yüksek sayıda firmayla rekabet ederek STM bu işleri kazandırdı. Bunun için çok ciddi bir bilgi birikimine ihtiyacınız var. Özellikle INTEL-FS'te geliştiren altyapılar, yazılım altyapısı olarak veya yapay zekanın kullanımıyla beraber donanımların kullanımı, modellenme vesaire gibi konular göz önünde bulunduğunda aslında gerçekten çok ileri derece bir teknoloji içeriyor. Amacımız bu da geliştirdiğimiz altyapılara edindiğimiz tecrübeleri farklı alanlarda farklı projelerde de ileride değerlendirmek. Gerçekten çok güzel bir altyapı ortaya çıktı. O anlamda ben hani bütün mühendis arkadaşlarımıza da teşekkür ediyorum. Gerçekten ürün de şu ana kadar son derece başarılı" değerlendirmesinde bulundu.
YAPAY ZEKÂ DESTEKLİ KOMUTA KONTROL SİSTEMLERİ GELİŞTİRİLİYOR
STM'nin NATO'da kazandığı bilgi birikimini Türkiye'deki projelere de aktardığını belirten Güleryüz, Altay ana muharebe tankı başta olmak üzere birçok kara platformunda kullanılan komuta kontrol yazılımlarının STM tarafından geliştirildiğini ifade etti.
Savaş alanlarında karar verme hızının giderek önem kazandığını vurgulayan Güleryüz, şunları söyledi:
"Artık savaş sahasında çok hızlı karar verebilmek kritik hale geliyor. Yapay zekâyı kullanarak hem NATO hem de Türk Silahlı Kuvvetleri ile dost ve müttefik ülkelerin karar mekanizmalarını hızlandıracak modeller üzerinde çalışıyoruz ve bunları mevcut ürünlerimize entegre ediyoruz."NATO TATBİKATLARINDA AKTİF ROL
STM, geliştirdiği yazılımların yanı sıra NATO'nun teknoloji ve siber güvenlik odaklı tatbikatlarında da aktif görev alıyor.
Şirket, NATO Siber Savunma Mükemmeliyet Merkezi tarafından düzenlenen dünyanın en büyük siber savunma tatbikatı Locked Shields'ta zararlı yazılım analizi ve sayısal teknik analiz alanlarında görev üstlenirken, NATO Kriz Yönetim Tatbikatı'nda geliştirdiği Bütünleşik Elastikiyet Karar Destek Modeli ile pandemi, siber saldırılar, enerji kesintileri ve büyük çaplı afet senaryolarında karar vericilere destek sağladı.
STM'nin milli imkanlarla geliştirdiği SIMDES Simülasyon Tabanlı Karar Destek Sistemi de NATO Deniz Güvenliği Mükemmeliyet Merkezi (MARSEC COE) kapsamında gerçekleştirilen operasyonel deney tatbikatlarında kullanılarak deniz harekât senaryolarının analizinde görev aldı.
Öte yandan STM, NATO müttefiki Portekiz için inşasına başladığı iki Denizde İkmal ve Lojistik Destek Gemisi ile Türkiye'nin Avrupa Birliği ve NATO üyesi bir ülkeye gerçekleştirdiği ilk askeri gemi ihracatını da hayata geçiriyor.