NASA'nın 65 yıllık insanlı uzay uçuş tarihinde ilk kez gerçekleşen tıbbi tahliye operasyonu Çarşamba günü başladı. Sağlık sorunları nedeniyle uygun tıbbi bakım almak gereken bir astronot, Uluslararası Uzay İstasyonu'ndan üç mürettebat arkadaşıyla birlikte ayrılarak Dünya'ya dönüş yolculuğuna çıktı. ABD, Rusya ve Japonya'dan gelen dört astronot, SpaceX'in kapsülüyle Perşembe sabahı erken saatlerde Kaliforniya kıyılarında yer alan San Diego yakınlarındaki Pasifik Okyanusu'na denize inişi hedefliyor.
Beklenmedik karar ve görev değişikliği
NASA astronotu Zena Cardman, dönüş yolculuğundan önceki açıklamasında, bu ayrılışın zamanlamasının beklenmedik olduğunu ancak mürettebatın birbirine yardım etme konusunda gösterdiği dayanışmanın şaşırtıcı olmadığını belirtmiştir. Cardman, ekip üyelerinin bir aile gibi bir araya gelerek birbirlerine bakma konusunda ne kadar başarılı olduklarını vurgulamıştır. Dört astronot arasında bu güçlü bağ, zor koşullarda görev yapmanın gerektirdiği psikolojik desteğin önemini ortaya koymaktadır.
Ağustos ayında fırlatılan bu görev, orijinal olarak Şubat sonuna kadar sürmesi planlanmıştı. Ancak 7 Ocak'ta NASA, Cardman ve giden uzay istasyonu komutanı Mike Fincke tarafından yapılması öngörülen uzay yürüyüşünü aniden iptal etti. Bu iptalin ardından, mürettebatın tamamının erken dönüşü duyurulmuş ve görev bir aydan fazla kısaltılmıştır. Yetkililer, sağlık sorununun uzay yürüyüşü hazırlıklarıyla veya diğer istasyon operasyonlarıyla ilgisi olmadığını açıklamış, ancak tıbbi gizliliğe atıfta bulunarak başka detay sunmamıştır.
Hasta astronotun durumu ve tıbbi destek
Bakıma ihtiyaç duyan astronotun kimliği resmi olarak açıklanmamış olsa da, NASA yetkilileri durumun istikrarlı ve güvenli olduğunu vurgulamıştır. Giden uzay istasyonu komutanı Mike Fincke, bu hafta başlarında sosyal medya aracılığıyla yaptığı açıklamada, hasta astronotun istikrarlı, güvenli ve iyi bakılıyor olduğunu belirtmiştir. Fincke, bu kararın tam teşhis yeteneği yelpazesinin mevcut olduğu yerde, doğru tıbbi değerlendirmelerin gerçekleşmesine izin vermek için kasıtlı bir karar olduğunu açıklamıştır.
NASA, uçuşun sonunda aynı giriş ve denize iniş prosedürlerine bağlı kalacağını ve Pasifik'teki kurtarma gemisinde her zamanki tıbbi uzmanlar çeşitliliğiyle görev yapacağını duyurmuştur. Crew-11'in Kaliforniya kıyılarında denize inişi 15 Ocak Perşembe günü yaklaşık 08:40 UTC (03:40 EST) olarak planlanmıştır. NASA yetkilileri, astronotu uygun tıbbi bakım olmadan uzayda bir ay daha bırakmanın, uzay istasyonu mürettebatını geçici olarak yarıdan fazla azaltmaktan daha riskli olduğunu belirtmiştir.
Mürettebat üyeleri ve görev detayları
Dönüş yapan dört astronot arasında, 38 yaşındaki biyolog ve kutup kaşifi Zena Cardman, 58 yaşındaki emekli Hava Kuvvetleri albayı Mike Fincke, Japonya Hava Öz Savunma Kuvvetleri'nden emekli savaş pilotu 55 yaşındaki Kimiya Yui ve Rusya'dan 39 yaşındaki Oleg Platonov yer almaktadır. Platonov için bu, açıklanmayan bir sağlık sorunu nedeniyle uzaya gitmek için birkaç yıl daha beklemek zorunda kalan eski bir savaş pilotu olarak ilk uzay uçuşu olmuştur. Fincke ve Yui ise tekrar uzay uçucularıdır ve deneyimli astronotlar olarak görev yapıyorlardı.
Cardman, geçen yıl fırlatılması gerekirken Boeing'in kapsül sorunları nedeniyle uzay istasyonunda neredeyse bir yıl mahsur kalan NASA'nın Butch Wilmore ve Suni Williams'ına dönüşte yer açmak için ertelenmişti. Geçen hafta Yui, iki istasyon konaklamasında uzayda 300. gününü kutlamış ve Japonya'nın Fuji Dağı ve nefes kesici kuzeşıkları dahil olmak üzere Dünya'nın çarpıcı manzaralarını sosyal medyada paylaşmıştır. Yui, bu anıları gözlerine ve kalbine sıkıca yakmak istediğini ve yakında yerdeki o küçük ışıklardan biri olacağını ifade etmiştir.
Uzay istasyonunun operasyonel etkileri ve gelecek planları
SpaceX başka bir mürettebat teslim edene kadar, NASA'nın herhangi bir rutin veya hatta acil uzay yürüyüşünden vazgeçmek zorunda kalacağını belirtmiştir. Uzay yürüyüşü, yörüngedeki kompleksin içindeki mürettebattan yedek yardım gerektiren iki kişilik bir iş olduğundan, mürettebat sayısındaki azalma operasyonel kabiliyeti önemli ölçüde etkileyecektir. NASA ve SpaceX, Florida'dan taze dört kişilik bir mürettebatın fırlatılmasını ilerletmek için çalışmakta olup, şu anda Şubat ortası hedeflenmektedir.
Bilgisayar modellemesi, uzay istasyonundan her üç yılda bir tıbbi tahliye öngörmüştür, ancak NASA'nın 65 yıllık insanlı uzay uçuş tarihinde bu tür bir operasyon daha önce gerçekleşmemiştir. Ruslar ise bu konuda daha az şanslı olmuştur; 1985'te Sovyet kozmonotu Vladimir Vasyutin, ülkesinin Salyut 7 uzay istasyonunda ciddi bir enfeksiyon veya ilgili hastalığa yakalanmış ve erken dönüşe neden olmuştur. Birkaç başka Sovyet kozmonotu da uçuşlarını kısaltan daha az ciddi sağlık sorunlarıyla karşılaşmıştır.
NASA'nın öncelik ve sorumluluk vurgusu
NASA'nın yeni yöneticisi Jared Isaacman, geçen hafta bu kararı duyururken, astronotlarının sağlığı ve refahının her zaman ve en yüksek önceliğinin olacağını açıkça belirtmiştir. Bu açıklama, uzay görevlerinin yüksek riskli doğası karşısında, insan sağlığının kurumun karar alma süreçlerinin merkezinde yer aldığını göstermektedir. Tıbbi tahliye kararı, operasyonel zorluklar ve görev süresi kısalması gibi olumsuz etkilere rağmen, astronotların uygun tıbbi bakım almasının daha önemli olduğu yönündeki kurumsal kararlılığı yansıtmaktadır.
Bu operasyon, uzay araştırmasının sadece teknik ve bilimsel başarılarla değil, aynı zamanda insan faktörü ve sağlık yönetimi ile de ilgili olduğunu göstermiştir. NASA'nın bu kararı, gelecekteki uzay görevlerinde tıbbi destek ve astronot refahının ne kadar kritik olduğunun bir göstergesi olarak değerlendirilmektedir. Dönüş operasyonunun başarıyla tamamlanması, uzay istasyonunun operasyonel kapasitesinin azalmasına rağmen, insan hayatının korunmasının her zaman ön planda tutulması gerektiğini vurgulamaktadır.
