Portre yazarlığı bir yanıyla tarihe tanıklık etme, bir bakıma çeşitli vesilelerle tanışıklık kurulan edebiyatçı ve sanatçılara dair bilinenleri kayıt altına alma uğraşı... Şimdilerde hakkıyla bu işi yapabilen çok az isim var. O isimlerden biri olan Beşir Ayvazoğlu’nun yayına hazırladığı Hakkı Süha Gezgin’e ait ‘Edebi Portreler’ kitabı, Kapı Yayınları’ndan çıktı. Daha önceki baskılarından farklı olarak Gezgin hakkında daha geniş bir biyografi kısmına yer verilen kitap, 1920’li yıllarda İstanbul Erkek Lisesi’nde edebiyat öğretmenliği yapan Gezgin’in kaleme aldığı, hem edebiyatçı hem de musikişinasların portrelerinden oluşuyor.
Tarihe kayıt düşen portreler
Hakkı Süha Gezgin’in Yeni Mecmua’da 1939 yılında Ömer Seyfettin portresiyle başlayan Edebi Portreler dizisi 1941 yılına kadar devam etmiş. Toplam 93 portre kaleme alan Hakkı Süha’nın bu çalışması uzun bir zaman kitap olarak basılmamış. Bu portrelerin kitaplaşmasının edebiyat tarihi açısından önemli olduğunu söyleyen Ayvazoğlu, çalışmanın önsözünde Hakkı Süha’nın portrelerinde verdiği kimi hükümlerle ilgili olarak da şu uyarıyı yapma ihtiyacı hissediyor: “Hakkı Süha’nın portrelerinde verdiği hükümler genellikle isabetli olmakla beraber, başta Yahya Kemal ve Necip Fazıl olmak üzere bazı yazar ve şairler hakkında bilmediğimiz sebeplerle hissi davrandığı, bazılarını gereksiz yere küçültüp bazılarını da fazlaca büyüttüğü görülmektedir”.
Türk musikisinin hâmisi
Kitap, Edebi Portreler adını taşısa da bazı musikişinasların da portreleri yer alıyor. Hakkı Süha, edebi portreler yanında 1944 yılında Çınaraltı dergisinde ‘Ses ve Saz Erenleri’, Aydabir’de ‘Saz ve Ses Yaratıcıları’, ‘Saz ve Söz Yaratıcıları’ başlıklı musiki portreleri kaleme almış. Gezgin’in musikiye olan ilgisi portre yazımıyla da sınırlı değil. Zira usta yazarın Beşiktaş Şair Nedim Sokak’taki üç katlı aşı boyalı evi Türk musikisinin resmi destekten mahrum bırakılıp aşağılandığı, horlandığı zamanlarda sığındığı mekanlardan biri olmuş. “Hakkı Süha evinde haftanın bir günü devrin tanınmış musikişinaslarını toplayıp ‘icrayı ahenk’ etmiştir. Yıllarca süren bu musiki toplantıları, Nevzad Atlığ ve Alaeddin Yavaşca gibi bir çok musikişinas için mektep vazifesi görüyordu” diyor Beşir Ayvazoğlu.
Kimler yok ki bu kitapta...
Bizim bugün tarihi kişilikler olarak bildiğimiz pek çok ismin yakın çevresinde bulunan Gezgin’in yazdığı portreler arasında Abdülhak Hamid, Cenab Şahabeddin, Hüseyin Rahmi, İbnülEmin Mahmut Kemal, Nazım Hikmet, Necip Fazıl, Yahya Kemal, Münir Nurettin, Neyzen Tevfik gibi isimler de var.
