Türkiye'nin yurt dışındaki kültür varlıklarını geri getirme çabaları önemli bir aşamaya ulaştı. Kanada ile Türkiye arasında ilk kez resmi düzeyde gerçekleşen kültür varlığı iadesi, iki ülke arasındaki diplomatik ve hukuki işbirliğinin somut bir meyvesi olarak tarihe geçti. Ocak 2024'te İstanbul'dan yasa dışı yollarla çıkarılmak istenen eserlerin Kanada sınırında yakalanmasıyla başlayan süreç, Federal Mahkeme kararıyla Türkiye lehine sonuçlandı.
BAKAN ERSOY'DAN KANADA'DAN İLK RESMİ İADE MÜJDESİ
Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, "Yeni bir iadeyi daha sonuçlandırdık. Kanada'dan Türkiye'ye ilk resmi iadeyi dün akşam gerçekleştirdik. 17-19. yüzyıllar arasına tarihlenen 7 el yazması sayfa, 2 nadir matbu eser sayfası ve 2 modern hat çalışmasını Kanada'nın başkenti Ottawa'da teslim aldık." ifadelerini kullandı.
Ersoy, Kanada'dan Türkiye'ye gerçekleştirilen ilk resmi kültür varlığı iadesini sosyal medya hesabından duyurdu.
Mirasa sahip çıkarak, tarihin emanetlerini doğduğu topraklara kavuşturduklarını belirten Ersoy, "Yeni bir iadeyi daha sonuçlandırdık. Kanada'dan Türkiye'ye ilk resmi iadeyi dün akşam gerçekleştirdik. 17-19. yüzyıllar arasına tarihlenen 7 el yazması sayfa, 2 nadir matbu eser sayfası ve 2 modern hat çalışmasını Kanada'nın başkenti Ottawa'da teslim aldık." açıklamasında bulundu.
ERSOY'DAN ULUSLARARASI EMSAL VURGUSU: HER ESERİN İZİNİ SÜRÜYORUZ
Kanada Sınır Hizmetleri Ajansı tarafından başlatılan süreci büyük bir titizlikle yürüterek bilimsel ve hukuki mücadeleyi sonuçlandırdıklarını belirten Ersoy, şunları kaydetti:
"Kanada Federal Mahkemesinin kararıyla eserler şimdi ana vatanına dönecek. Bu iade, uluslararası alanda da güçlü bir emsal niteliği taşıyor. Yasa dışı yollarla bu topraklardan koparılan her eserin izini sürüyor ve tek tek geri alıyoruz. Süreci başarıyla yürüten Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü ekiplerimiz, Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı, Türk ve İslam Eserleri Müzesi ile Ottawa Büyükelçiliğimiz başta olmak üzere katkı sunan herkese gönülden teşekkür ediyorum."
TARİHİ ESERLERTESLİM ALINDI
Öte yandan, Kültür ve Turizm Bakanlığından yapılan yazılı açıklamaya göre, eserler dün Kanada'nın başkenti Ottawa'da bulunan Kanada Koruma Enstitüsünde düzenlenen törenle Türkiye'ye resmen teslim edildi.
Eserleri, Kültür ve Turizm Bakanlığına bağlı Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürü Birol İnceciköz, Kanadalı yetkililerden teslim aldı.
Bu iade süreci, 1970 UNESCO Sözleşmesi kapsamında uluslararası işbirliğinin somut bir örneği olarak değerlendirilirken, kültürel mirasın korunmasına yönelik küresel dayanışmanın da güçlü bir göstergesi olarak kayda geçti.
KANADA FEDERAL MAHKEMESİNİN 11 EYLÜL 2025 TARİHLİ EMSAL KARARI
Kanada Federal Mahkemesinin 11 Eylül 2025 tarihli kararı doğrultusunda alınan iade kararıyla Kanada'dan Türkiye'ye ilk kez resmi bir kültür varlığı iadesi gerçekleştirildi. Bu yönüyle karar, uluslararası kültür varlığı hukukunda emsal niteliği taşıyor.
İade edilen eserler, farklı yazma eser ciltlerinden kopartılmış 7 el yazması sayfa, 2 nadir matbu eser sayfası ve 2 modern hat çalışmasından oluşuyor.
17 ile 19'uncu yüzyıllar arasına tarihlenen bu eserlerin, Arapça ve Osmanlı Türkçesi metinler içerdiği, fıkıh, tasavvuf, tarih ve edebiyat alanlarına ışık tuttuğu belirlendi.
Yapılan incelemelerde, yazma eser sayfalarının özgün ciltlerinden koparıldığı ve bazı varaklara sonradan modern minyatürler eklendiği tespit edildi. Bu müdahalelerin sahtecilik ve ticari amaçlı olduğu, eserlerin kültür varlığı niteliğini koruduğu değerlendirildi.
İSTANBUL'DAN KAÇIRILAN ESERLER KANADA SINIRINDA DURDURULDU
Eserler, Ocak 2024'te İstanbul'dan Vancouver'a götürülmek istenirken Kanada Sınır Hizmetleri Ajansı tarafından tespit edildi.
Sürecin Kanada Miras Bakanlığına intikal etmesinin ardından Türkiye ile resmi temas kuruldu ve teknik ile hukuki süreç başlatıldı.
Türkiye'nin sunduğu bilimsel raporlar ve hukuki belgeler doğrultusunda Kanada Federal Mahkemesi, eserlerin 2863 sayılı kanun kapsamında Türkiye'ye ait kültür varlıkları olduğuna hükmederek iade kararı verdi.
Kanada'dan gerçekleştirilen bu ilk resmi iade, yalnızca eserlerin dönüşü değil, aynı zamanda kültürel mirasın korunmasına yönelik uluslararası işbirliğinin geldiği noktayı da ortaya koydu.
