Çin, beşinci nesil J-20 gizli savaş uçağını radar, motor ve yapay zeka sistemlerinde kapsamlı yükseltmelerle modernize etmeye hazırlanıyor. Askeri analistler, Güçlü Ejderha olarak bilinen jetin havadan silahlarının daha uzun menzile ve güçlü parazit önleme yeteneklerine sahip olacağını belirtiyor. Bu gelişmeler, Çin'in beşinci nesil jetin hava savaşındaki kritik konumunu sağlamlaştırmasının bir parçası olarak değerlendirilmektedir. Devlet medyasına konuşan askeri yorumcu Zhang Xuefeng, J-20'nin ülkenin gizli saldırı insansız hava aracı ve erken uyarı uçağıyla birlikte etkin bir şekilde çalışabileceğini vurgulamıştır.
J-20'nin tarihçesi ve gelişim süreci
Çin'in yerli savaş jeti J-20, 11 Ocak 2011'de Chengdu'daki ilk uçuşunun ardından 15 yıl sonra hala aktif gelişim görmektedir. Mart 2017'de resmi olarak aktif hizmete giren bu çift motorlu tek kişilik uçak, o zamandan beri Çin ordusunun modernizasyonunun bir sembolü haline gelmiştir. Halk Kurtuluş Ordusu'nun (PLA) ABD Hava Kuvvetleri'nin en gelişmiş gizli savaş uçaklarına karşı en iyi umudu olarak görülen J-20, Amerikan F-22 Raptor'a karşı Çin'in cevabı niteliğindedir. Geliştirici Chengdu Uçak Şirketi, J-20'ye yansımayı azaltan bir şekil, radar emici bir kaplama ve dahili bir silah bölmesi vererek gizlilik teknolojisini ön plana çıkarmıştır. Bu özellikler dışında, beşinci nesil savaş jeti süpersonik seyir yeteneklerine, süper manevra kabiliyetine ve ileri aviyonik sistemlere sahiptir.
Aviyonik ve motor yükseltmeleri
J-20'nin gelecekteki gelişmelerinde aviyonik sisteminin performansı kritik bir rol oynayacaktır. Askeri analistler, radarın ve kızılötesi arama takip sisteminin iyileştirilmesinin gerekli olduğunu belirtmektedir. Havadan silahlar ve havadan havaya füzelerinin giderek daha uzun menzillere ve daha güçlü parazit önleme yeteneklerine sahip olması beklenmektedir. Motor yükseltmeleri ise J-20'nin performansını artırmada son derece önemli bir konumdadır. J-20'ler başlangıçta Rus Saturn AL-31 motorlarını kullanmış, ardından Eylül 2021'de Çin'de üretilen ve tasarlanan WS-10C motorlarına geçmiştir. Günümüzde ise gelişmiş WS-15 motorunu kullanan J-20, motor teknolojisinde önemli bir ilerleme kaydetmiştir. Bu motorlar, jetin hava savaşındaki etkinliğini doğrudan etkilemektedir.
Askeri yorumcu Zhang Xuefeng, dünya çapında bir askeri eğilim olan yapay zeka entegrasyonunun gelecekteki J-20 gelişmelerinin en öne çıkan özelliği olacağını vurgulamıştır. Yapay zeka sistemiyle donatılan J-20'ler, uçağa ekstra bir asistan sağlayacak ve hava savaşında, özellikle orta-uzak menzilli ve görüş ötesi (BVR) savaşlarda performansını maksimize etmesini sağlayacaktır. Bu teknoloji, pilot ve uçağın karar alma sürecini hızlandıracak ve daha etkili taktikler uygulanmasını mümkün kılacaktır.
J-20 varyantları ve üretim kapasitesi
Çin, yükseltilmiş J-20A ve çift kişilik J-20S dahil olmak üzere J-20'nin birkaç varyantını işletmektedir. Ülke, yılda yaklaşık 120 J-20 uçağı üretme kapasitesine sahiptir. J-20S, dünyanın ilk iki kişilik gizli jeti olarak önemli bir yere sahiptir. Bu varyantında bir pilot uçuş ve silahlara odaklanırken, diğerinin bir insansız hava aracı sürüsüne komuta etmesi beklenmektedir. J-20S'in prototipi ilk olarak 2021'de tanıtılmış ve 2024'te resmi olarak ilk kez gösterilmiştir. Kasım ayında, Çin hava kuvvetleri PLA'nın insanlı ve insansız uçaklarının birlikte çalıştığının ilk görüntülerini yayınlamıştır. Yayınlanan videoda, GJ-11 gizli saldırı insansız hava aracının J-20 ile birlikte, ayrıca elektronik harp odaklı J-16D savaş uçağıyla formasyon halinde uçtuğu görülmektedir.
İnsanlı ve insansız uçakların koordinasyonu
Çin'in yayınladığı görüntülerde, GJ-11 insansız hava aracı diğer iki uçağın önünde uçmakta, bu da insanlı savaş uçaklarından hedeflere daha yakın gitmedeki rolünü vurgulamaktadır. Askeri analistler, bu üçlü formasyonun gizli savaş uçaklarının yeteneklerini önemli ölçüde artırdığını belirtmektedir. GJ-11 esas olarak düşman kara ve deniz hedeflerini vurmak için kullanılırken, J-20 GJ-11'in operasyonları için engelleri temizlemek üzere hava üstünlüğünü üstlenmek için yeteneklerinden yararlanabilmektedir. Bu koordinasyon, GJ-11'in performansını daha da artırmakta ve operasyonel etkinliği yükseltmektedir. Geçen yıl, GJ-11 deniz varyantı olduğuna inanılan bir insansız hava aracı Çin'in Zafer Günü geçit töreninde gösterilmiştir. Pekin, etkinlik sırasında sergilenen tüm ekipmanın hizmette olduğunu resmi olarak açıklamıştır.
Çin ayrıca gayri resmi olarak J-36 ve J-50 olarak adlandırılan iki altıncı nesil gizli savaş jeti geliştirmektedir. Bu jetler 2024'te ilk uçuşlarını yaparak küresel ilgi çekmişler ve o zamandan beri daha fazla test uçuşunda görülmüşlerdir. Çin'in askeri teknoloji alanında yaptığı bu yatırımlar, ülkenin hava savunma yeteneklerini gelecek on yıllar için güçlendirmeyi amaçlamaktadır. J-20'nin sürekli geliştirilmesi ve yeni nesil jetlerin geliştirilmesi, Çin'in küresel askeri dengelerde önemli bir rol oynamak istediğini göstermektedir. Bu teknolojik ilerlemeler, bölgesel güvenlik dinamiklerini etkileyebilecek potansiyele sahiptir.
