TBMM´nin Ermenistan ile Gümrü Antlaşması´nı imzalaması - Tarihte bugün 3 Aralık 1920
Tarihte bugün 1920 yılında Kurtuluş Savaşı sırasında Ermenistan ile imzalanan, TBMM´nin uluslararası alanda imzaladığı ve Sevr Antlaşması´nı uluslararası alanda geçersiz kılan ilk antlaşma olan Gümrü Antlaşması imzalandı
Tarihte bugün 1920 yılında Kurtuluş Savaşı sırasında Ermenistan ile imzalanan, TBMM'nin uluslararası alanda imzaladığı ve Sevr Antlaşması'nı uluslararası alanda geçersiz kılan ilk antlaşma olan Gümrü Antlaşması imzalandı
Mondros Ateşkes Antlaşması'nın imzalanmasının ardından Osmanlı Devleti Brest Litovsk Barış Antlaşması'nın açık hükümlerine rağmen, Kafkasya cephesinde bulunan birliklerini geriye çekmek zorunda kalmıştı
Ermeniler ise, Bolşevik rejiminden aldıkları destekle 1919 yılında Doğu Anadolu bölgesindeki bazı yerleri işgal etti
Bu sırada TBMM Bekir Sami Bey başkanlığındaki bir heyeti Moskova'ya gönderdi
20 Ağustos 1920 tarihinde Türkiye ve Sovyetler arasında olumlu görüşmeler başlatıldı
Buna rağmen Sovyetler Kafkasya bölgesindeki Türkiye’ye ait olan bazı bölgelerin Ermenistan'a verilmesini isteyince anlaşma sağlanamadı
Bu arada Doğu Cephesi komutanı Kazım Karabekir Misak-ı Milli sınırlarında olan Kars, Sarıkamış, Ardahan, Batum, Artvin ve Iğdır'ı alarak Gümrü'ye girdi
Bunun üzerine 22 Kasım 1920 tarihinde Gümrü'de barış görüşmeleri başlatıldı
TBMM ile Ermenistan arasında imzalanan antlaşma neticesinde, Doğu’da devam eden harekat sona ermiş oldu
Yapılan antlaşmaya göre, Kars, Sarıkamış, Iğdır, Kağızman Türkiye’ye geri verilecek
Doğu sınırı, Aras Nehri ve Çıldır Gölü’ne kadar uzanacak
Ermenistan Hükümeti, Sevr Antlaşması’nı tanımayacak
Ermenistan, TBMM’nin aleyhinde çalışmayacak
Türklere saldırıda bulunan Ermeniler dışındakiler isterlerse 6 ay içinde Türkiye’ye dönebileceklerdi
Gümrü Antlaşması, TBMM Hükümeti’nin uluslararası alanda kazandığı ilk siyasi başarıydı
Sevr Antlaşması’nın geçersizliği ilk kez uluslararası antlaşmada onaylandı
Ayrıca Doğu Cephesi’nin kapanması ile buradaki güçlerin büyük bir kısmı Batı Cephesi’ne gönderildi
