İslam Medeniyetinde gençlik eğitiminin esasını teşkil eden fütüvvet; güzel ahlak başta olmak üzere, cesaret, kahramanlık, cömertlik ve fedakârlık gibi insanı insan yapan birçok değerin birleşiminden oluşur. Fütüvvet, edep medeniyetinin omurgasıdır.
Bu ahlaki sistem evvela peygamberlerin birer öncü ve rehber olarak kuşandıkları güzel ahlaktır. Hz. Adem'den başlayarak Hz. Muhammed (sav)'e kadar devam eden bu zincirin bayraktarları ise Hz. Ali ve kıymetli eşi Sevgili Efendimizin kızı Hz. Fatıma'dır. Onların, Resulullah'ın bizzat duası ve teşvikiyle kurdukları aile, parlak bir kristal avize gibi tüm ahlaki değerleri hayatın içinde ve yaşanır şekilde bizlere sunması itibarıyla kıymetlidir.
Fütüvvet ehli olanların kuşandığı erdemler her devirde özellikle eğitimcilerin ve yöneticilerin derdi davası olmuştur. Bu konuda ilk müstakil eseri veren Abdurrahman Sülemi'nin Kitabul Futüvve adlı eserinden notlarla, Prof. Recep Şentürk hocamızın derlemesiyle fütüvvete dair erdemlere değinecek olursak...
1- Kardeşlerine, yani dostlarına, yarenlerine nazik davranmak. İhtiyaçlarını görmek.
2- Kötülüğe iyilikle karşılık vermek.
3- Kardeşlerinin, yarenlerinin hatalarını aramamak.
4- Cömert olmak
5- Dostluğa dair eski bağlılıklarını asla unutmamak.
6- Günah işlemedikleri müddetçe dostlarına müsamahalı davranmak.
7- Güvendiği yarenlerinin evlerine haber vermeden de kapı çalarak girmek.
8- Yarenlerin senin mallarını kendi mallarıymış gibi rahat kullanabilmeli.
9- Ziyafet vermeyi, sofra açmayı, misafiri sevmek.
10- Yareni geldiğinde kalkıp ayakta karşılamak, hiç olmazsa doğrulmak.
11- Her halinde istikamet üzere olmak.
12- Başkalarına sana davranılmasını istediğin gibi davranmak.
13- Allah için sevmek, ziyaretleşmek, bağı koparmamak, vefalı olmak.
14- Doğru sözlü olmak, emanete hıyanet etmemek.
15- Allah yolunda harcadığını hakiki serveti olarak görmek.
16- Güler yüzlü olmak, yarenleriyle şakalaşıp, gönül almak.
17- İşlediğin günahlarında geri dönmemecesine her daim tevbekar olmak.
18- Kardeşlerini hatalarından dolayı azarlamamak, onlar adına tevbe etmek
19- Yarenleriyle uyumlu olmak onlara sürekli itiraz etmemek.
20- Rızkı verenin Allah olduğunu bilmek ve verilene rıza göstermek.
21- İç aleminde ve dış dünyada yaşarken takvalı olmak.
22- İntikama gücün yettiği halde bile affetmek.
23- Başkalarının ayıbıyla değil de kendi ayıbıyla uğraşmak...
24- İnsanlara karşı hüsnüzan beslemek.
25- Yarenlerine nasihat etmek ama kendi eksikliklerinin de farkında olarak konuşmak..
26- Allah Teala'nın her şeyi gördüğünü idrak ederek, yaşananlardan şikayet etmemek.
27- Kesinlikle ama kesinlikle dalkavukluk yapmamak...
28- Garipleri sevmek ve onlara iyi davranmak.
29- Her halükarda yaratılmışlara şefkat hisleriyle yaklaşmak
30- Dünyevi meseleler yüzünden yarenine tavrını değiştirmemek.
31- İnsanlardan bir şeyler beklememek ve istemekten kaçınmak.
32- İkram edilen yemeği ayıplamamak, hor görmemek
33- Bir yardımı istenmeden yapıvermek.
34- Ahlaki seviyede en ileri mertebelere ulaşmaya çalışmak.
35- Kardeşlerinin, yarenlerinin sıkıntılarını giderip onları rahatlatmak.
36- Komşuyu ve komşuluğu koruyup kollamak...
37- Mütevazı olup kimseye kibir göstermemek...
38- Kardeşlerine, yarenlerine yaptığın iyiliği baş kakmamak, unutuvermek.
39- Hasetten ve öfkeden kaçınmak
40- Kardeşlerine kendi parandan, varlığından harcama yapmak, ikram etmek...
Bu güzel davranışlar sistemi, peygamberlerin ahlakıydı. Hz. Peygamberimizin (sav) "Ben güzel ahlakı tamamlamak için gönderildim" sözü de fütüvvet ahlakının ve fütüvvet medeniyetinin temel göstergelerindendir. Ailelerimizde, çocuklarımızı yetiştirirken, kuracağımız sosyal veya kültürel muhitlerde hep bu güzel ahlakın ilkeleriyle inşa edici rollerimizi üstlenmeliyiz...
Ramazan günleri, fütüvvet bilincinin yaygınlaştığı günlerimiz olsun inşallah...
