Ankara 22 yıl aradan sonra NATO'nun tarihindeki en önemli zirvelerinden birine ev sahipliği yapıyor.
Zirveyi kritik hale getiren dünyada oluşan yeni siyasi ve askeri oluşumlar ile NATO içindeki atmosfer.
Öylesine kritik bir süreçten geçiliyor ki; Amerika çekilmekten bahsediyor, Avrupa kendi ordusunu kurmaktan.
Türkiye ise güvenilir aklıselim bir ülke olarak dere geçerken at değiştirilmez mantığıyla akıllı olun diyor...
Vs. vs. vs...
Kısacası herkesin bavulunda, her ülkenin bagajında bir şeyler var.
ŞANS...
Böylesi ortamlarda zirveye ev sahipliği yapan ülke büyük önem kazanıyor.
Sürecin hayra çıkması için o ülkenin NATO'da ağırlığı olan, abi rolüne yakışan, akılcı, tansiyon düşüren adil bir ülke olması gerekiyor.
NATO ülkeleri içinde bu tarife uyan tek bir ülke var.
TÜRKİYE...
Hani derler ya ayarlasan olmaz diye, işte böyle bir durumun içindeyiz.
Evet, meseleye bu açıdan baktığınızda görünen odur ki Türkiye gerçekten bu ortam için biçilmiş kaftan.
NATO bu konuda gerçekten çok şanslı.
Zira çok büyük bir aksilik yaşanmadığı takdirde NATO'ya üye ülkeler arasında, özellikle de Avrupa'nın majörleri ile Amerika arasında buzların eridiği, tansiyonun düştüğü önemli kararların alındığı bir zirve yaşayacağız gibi görünüyor.
BAVULDA NE VAR...
Her ne kadar ülkeler NATO'nun resmi gündemi için toplanacak olsalar da perde arkasında bu ülkeler farklı öncelik dosyalarıyla masaya oturacak.
Peki resmi gündem maddeleri neler olacak?
Zirvede muhtemelen resmi gündem maddeleri; savunma harcamaları, Rusya-Ukrayna Savaşı, savunma sanayii üretimi ve NATO'nun gelecekteki askeri yapılanması gibi kritik başlıklardan oluşacaktır.
ŞİMDİ TAKLA ZAMANI...
Ana konular bunlar olsa da zirveye katılan her ülkenin kendine özel bir ajandası olacak.
Üye ülke olarak zorunlu birliktelikler gösterseler de her ülkenin menfaatlerini önceleyen ayrı bir duruşu ayrı bir gündemi olacak.
Peki burada kim nerede olacak, kim nasıl bir duruş sergileyecek, ne isteyecek?
Başlıklar halinde kısaca göz atalım.
TÜRKİYE...
Amerika ile sorun olan konuların çözümü, savunma sanayiinde ihracat hedefleri, ortak üretim ve NATO savunma konseptinin sadece Rusya değil Karadeniz ile güney kanadını da içine alacak şekilde genişletilmesi.
Türk savunma sanayiinin NATO projelerinde daha fazla yer alması.
ABD ve Avrupa'nın savunma alanındaki kısıtlamalarını azaltması ve ilişkilerin geliştirilmesi.
AMERİKA...
Çok önem verdiği iki gündem maddesi var. NATO üyesi ülkelerin külfet paylaşımında katkı paylarını artırarak %5'e çıkarmaları ve Amerika-Türkiye ilişkilerinin normale dönmesi. Amerika bunu sağlarsa Ukrayna belki ikinci gündem maddesi olabilir.
İNGİLTERE...
Ukrayna'ya desteğin sürdürülmesi ve aynı zamanda artırılması, Avrupa güvenliğini bahane ederek İngiltere'nin güvenliğinin artırılması.
FRANSA...
Suriye konusunda rol kapmak, Avrupa'nın stratejik özerkliğine ve ordusuna zemin hazırlamak, Türkiye'ye hava savunma sistemi satmak.
ALMANYA...
NATO'nun doğu kanadının güçlendirilmesi, savunma yatırımları ve ortak üretim.
POLONYA...
NATO'nun doğu kanadının güçlendirilmesi, burada daha fazla NATO gücü bulundurulması, savunma yatırımları, Rusya üzerinde baskının artırılması, Ukrayna'ya askeri destek verilmesi.
BALTIK ÜLKELERİ (ESTONYA, LETONYA, LİTVANYA)...
Rusya tehdidine karşı kalıcı NATO kuvvetlerinin konuşlandırılması, bu kuvvetlerin artırılması ve hava savunma sistemi desteği sağlanması.
İTALYA...
Akdeniz güvenliği, göç, Kuzey Afrika ve savunma sanayi projeleri.
KANADA...
Arktik güvenliği.
UKRAYNA...
2026 yılı için yaklaşık 70 milyar avroluk askeri yardım ve eğitim desteğinin sürdürülmesi, NATO-Ukrayna iş birliğinin kurumsallaştırılması.
Tablo kabaca bu.
Görüldüğü gibi her ülkenin ayrı bir gündemi var.
Herkes bu konuda çeşitli girişimlerde bulunacak ve alabildiğinin azamisini almaya çalışacak.
SONUÇ...
Sonuç olarak NATO zirvesinde görüşülecek ana konular savunma harcamaları, savunma sanayii, Rusya ve İran olacak.
Toplantılarda savunma harcamaları ve savunma sanayii konusunda iş birlikleri mühimmat üretiminin artırılması, ortak tedarik ve ortak üretim, İHA-hava savunma sistemleri, yapay zekâ gibi yeni teknolojik konular mutlaka görüşülecektir.
Rusya ve doğu kanadı, Baltık bölgesi, Karadeniz ve NATO'nun caydırıcılık planlarının güncellenmesi konusu da mutlaka gündemde yerini alacaktır.
Ortadoğu ve İran konusunda da NATO'nun bölgesel güvenlik yaklaşımı ve güney kanadının güçlendirilmesi.
Ana konular bunlar olsa da zirvede dikkat çeken bir diğer hususun Japonya, Yeni Zelanda, Avustralya, Güney Kore gibi ülkelerin NATO'ya katılım konusunun olacağı kanaatindeyim.
Önceki yıllardan farklı olarak "NATO'nun genişleme" konusu da gündem içinde olacağa benziyor.
Hayırlısı...
