Servis araçları, işçilerin işe geliş ve işten dönüş süreçlerinde işveren tarafından sağlanan önemli yan haklardan biridir. Ancak servis aracında meydana gelen her kazanın doğrudan iş kazası olarak kabul edilip edilmeyeceği önemli bir husustur.
Nitekim bir olayın iş kazası sayılabilmesi için yalnızca kazanın meydana gelmiş olması yeterli değildir. Kazanın işin yürütümüyle bağlantısı ve işverenin sağladığı taşıma organizasyonu gibi hususlar birlikte değerlendirilmelidir.
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 13'üncü maddesinin birinci fıkrasında iş kazası hüküm altına alınmıştır. Hüküm doğrultusunda iş kazası;
* Sigortalının işyerinde bulunduğu sırada,
* İşveren tarafından yürütülmekte olan iş nedeniyle sigortalı kendi adına ve hesabına bağımsız çalışıyorsa yürütmekte olduğu iş nedeniyle,
* Bir işverene bağlı olarak çalışan sigortalının, görevli olarak işyeri dışında başka bir yere gönderilmesi nedeniyle asıl işini yapmaksızın geçen zamanlarda,
* Süt izni süresinde,
* Sigortalıların, işverence sağlanan bir taşıtla işin yapıldığı yere gidiş gelişi sırasında, meydana gelen
sigortalıyı hemen veya sonradan bedenen ya da ruhen engelli hale getiren olay olarak tanımlanmaktadır.
2016/21 sayılı Kısa Vadeli Sigorta Kolları Uygulamaları hakkında Sosyal Güvenlik Kurumu genelgesi kapsamında, bir olayın iş kazası sayılabilmesi için; kazayı geçiren kişinin sigortalı olması, kaza sonucu bedence veya ruhça engelli hale gelmesi, kaza ile sonuç arasında uygun bir illiyet bağının bulunması gerekmekle beraber, yaşanan kazanın yukarıda sayılı hallerden birinde meydana gelmiş olması esastır.
Ayrıca 2016/21 sayılı Genelge'de "İş Kazası Sayılma Hal ve Durumları" anlatılmakta "İşverence Sağlanan Taşıtla İşin Yapıldığı Yere Gidiş ve Gelişi Sırasında" meydana gelen kaza iş kazası olarak nitelendirilmektedir.
Dolayısıyla, sigortalıların işveren tarafından sağlanan bir servis aracıyla, işin yapıldığı yere gidiş-gelişi sırasında meydana gelen kazalar iş kazasıdır.
Burada önemli olan husus işveren tarafından sağlanan bir taşıtın bulunması ve sigortalıların işin yapıldığı yere getirilip götürülmeleri sırasında meydana gelen olayın, yine işverenin kiraladığı bir minibüs veya işyerine ait servis aracı ile sigortalıların evlerinden işyerine veya işyerlerinden evlerine getirilip götürülmeleri sırasında meydana gelen trafik kazası olmasıdır. Ek olarak, sigortalının servis aracından inerken düşerek yaralanması veya araç içinde herhangi bir nedenle meydana gelen olayın, iş kazası sayılması gerekmektedir.
Ancak, sigortalının işe gitmek için bindiği servis aracından indikten sonra yolun karşı tarafında bulunan işyerine geçmek için yolu geçerken uğradığı trafik kazası, sigortalının getirilip götürülme hali sona ermesi nedeniyle iş kazası sayılamayacaktır.
Bu bağlamda, işveren tarafından sağlanan servis aracıyla bir trafik kazası geçirilmesi ve işçinin yararlanması halinde, yaşanan olay iş kazası olarak değerlendirileceğinden, yasal süre içerisinde iş kazası bildiriminin yapılması gerekir.
İş kazasının işveren tarafından, o yer yetkili kolluk kuvvetlerine derhal ve Sosyal Güvenlik Kurumuna ise en geç kazadan sonraki üç işgünü içinde yapılması gerekmektedir.
Sonuç olarak, servis aracında meydana gelen kazaların iş kazası sayılıp sayılmayacağı her somut olayın özelliklerine göre değerlendirilmekle birlikte, işveren tarafından sağlanan taşıtla işin yapıldığı yere gidiş ve geliş sırasında meydana gelen kazalar kural olarak iş kazası kapsamında değerlendirilmektedir.
Bu nedenle işverenlerin servis organizasyonlarına ilişkin yükümlülüklerini dikkatle yerine getirmesi, meydana gelen olaylarda süresi içerisinde iş kazası bildirimi yapması ve olayın oluş şekline ilişkin kayıtları eksiksiz şekilde muhafaza etmesi büyük önem taşımaktadır. Özellikle servis aracına biniş, iniş ve taşıma süreci devam ederken meydana gelen olaylarda sosyal güvenlik mevzuatı bakımından iş kazası hükümlerinin uygulanacağı unutulmamalıdır.
