Yemek yardımları, işverenler tarafından çalışanlara sağlanan en yaygın sosyal menfaatlerden biridir. Günümüzde yemek yardımları, işyerinde yemek verilmesi, nakit ödeme yapılması veya yemek kartı, kupon ve çek gibi araçlarla sağlanması gibi farklı şekillerde işçiye sosyal menfaat olarak sağlanmaktadır.
Özellikle son yıllarda sosyal güvenlik ve vergi mevzuatında yapılan düzenlemeler ile danıştay kararları ile yemek yardımlarının prime esas kazanç ve vergisel istisnalar açısından nasıl ele alınması gerektiği konusunda yeni bir çerçeve ortaya konulmuştur.
Bu kapsamda, yemek yardımlarının türüne göre hangi tutarların istisna kapsamında değerlendirileceği, hangi hallerde prim ve vergiye tabi olacağı hususları hem işverenler hem de çalışanlar açısından önem arz etmektedir.
İşverenler tarafından çalışanlara nakit olarak ödenen yemek bedellerinde, 2026 yılı için günlük 158 TL tutarındaki kısım sigorta primine esas kazançtan istisna edilmiştir. Bu tutar, fiilen çalışılan gün sayısı ile çarpılarak aylık istisna tutarı hesaplanmaktadır. Günlük istisna tutarını aşan ödemeler sigorta primine tabi tutulacaktır. Nakit olarak yapılan yemek yardımlarında, günlük 300 TL'ye kadar olan tutar gelir vergisi ve damga vergisinden istisna edilmiştir.
İşveren tarafından, çalışanlara işyerinde veya işyerinin müştemilatında yemek verilmesi halinde, bu kapsamda yapılan harcamaların tamamı, tutar sınırlaması olmaksızın sigorta primine esas kazanca dahil edilmeyecektir. Yemeğin işveren tarafından hazırlanması veya dışarıdan temin edilmesi sonucu değiştirmemektedir. Ayrıca işyerinde veya müştemilatında verilen yemekler, ayni yardım niteliğinde olduğundan tamamı gelir vergisinden ve damga vergisinden istisnadır.
İşverenlerin, çalışanların işyeri dışında yemek yemesi amacıyla üçüncü kişilerle (lokanta, restoran vb.) anlaşması ve yemek bedelini doğrudan bu kişilere ödemesi halinde, yapılan ödemelerin tamamı sigorta primine tabi tutulmayacaktır. Bu tür yardımlar ayni yardım kapsamında değerlendirilmektedir. Üçüncü kişilere yapılan ve yalnızca yemek hizmetine yönelik ödemeler, tamamı gelir vergisi ve damga vergisinden istisnadır.
Çalışanlara yemek bedeli adı altında nakden yapılan ödemelerde, günlük 158 TL'ye kadar olan kısım sigorta priminden istisna edilmektedir. Bu tutarı aşan ödemeler prime esas kazanca dahil edilecektir.
Aynı işyerinde bazı çalışanlara işyerinde yemek verilmesi, bazı çalışanlara ise nakit ödeme yapılması mümkündür. Ancak işyerinde fiilen yemek hizmetinden yararlanan bir çalışana ayrıca nakdi yemek yardımı yapılması halinde, bu ödeme için istisna uygulanmaması gerekmektedir.
Nakit yemek yardımlarında günlük 300 TL'ye kadar olan tutar gelir vergisinden ve damga vergisinden istisna olup aşan kısım ücret olarak vergilendirilecektir.
Yemek kartı, kupon veya çeklerin yalnızca yemek bedeli ödemelerinde kullanılabilmesi ve nakit ya da başka amaçlarla kullanımının mümkün olmaması halinde, bu yardımlar ayni yardım olarak kabul edilmektedir. Bu durumda sağlanan menfaatlerin tamamı sigorta primine tabi değildir.
Ancak bu araçların farklı kategorilerde market alışverişi, nakit çekimi veya yemek dışındaki harcamalarda kullanılabilmesi halinde, yardım nakdi nitelik kazanmakta ve yalnızca günlük 158 TL'ye kadar olan kısım sigorta priminden istisna edilmektedir. Yemek kartı, kupon veya çekle sağlanan yardımlarda, günlük 300 TL'ye kadar olan tutar gelir vergisinden ve aynı şekilde damga vergisinden istisna kapsamında değerlendirilmektedir.
Sonuç olarak, yemek yardımlarında uygulanacak sigorta primi, gelir vergisi ve damga vergisi istisnaları; yardımın sağlanma şekli, kullanım amacı ve nakit ya da ayni nitelik taşıyıp taşımadığına göre belirlenmektedir.
İşverenlerin, yemek yardımı uygulamalarını planlarken istisna tutarlarını aşan ödemeleri doğru şekilde tespit etmeleri, işyerinde fiilen yemek hizmeti sunulan çalışanlara ayrıca nakdi yardım yapılması gibi istisna dışı durumlara dikkat etmeleri ve mevzuata uygun bir uygulama tesis etmeleri, ileride doğabilecek prim ve vergi risklerinin önlenmesi açısından önem taşımaktadır.
