Levent Ersin Orallı
Levent Ersin Orallı
ersinlevent@yahoo.com
Tüm Yazıları

Yeni ekonomik düzen ve Türkiye'nin jeoekonomik avantajları

Küresel ekonomi 2026'ya doğru ilerlerken, dünya yalnızca risklerin değil aynı zamanda fırsatların da yeniden dağıldığı bir döneme sahne oluyor. Para politikalarından jeopolitiğe, tedarik zincirlerinden dijital dönüşüme kadar birçok alanda yaşanan yapısal değişim, Türkiye gibi stratejik konuma sahip ülkeler için önemli imkânlar barındırıyor. Bu çalkantılı küresel ortamda Türkiye'nin kaderi, pasif bir şekilde dış koşullara maruz kalmaktan ziyade, bu dönüşümü ne ölçüde lehine çevirebildiğine bağlı olacak.

ABD Merkez Bankası (FED) ve Avrupa Merkez Bankası'nın (ECB) faizleri uzun süre yüksek tutma eğilimi, küresel finansal koşulları sıkılaştırsa da Türkiye açısından bu dönem aynı zamanda daha rasyonel ve öngörülebilir politikaların ödüllendirileceği bir süreci işaret ediyor. Küresel sermaye, yalnızca yüksek getiri değil; aynı zamanda istikrar, şeffaflık ve reform iradesi arıyor. Bu çerçevede Türkiye'nin uyguladığı ortodoks para politikaları, risk priminin zaman içinde düşmesine ve finansmana erişimin daha sağlıklı bir zemine oturmasına katkı sağlayabilir.

KIRILGANLIKTAN STRATEJİK AKTÖRLÜĞE

Küresel büyümenin yavaşladığı bir ortamda, Avrupa ve Çin kaynaklı talep daralması kısa vadede ihracat üzerinde baskı yaratsa da Türkiye'nin ihracat yapısındaki çeşitlenme bu etkiyi sınırlayabilecek bir unsur olarak öne çıkıyor. Orta Doğu, Afrika ve Orta Asya pazarlarında artan ticari entegrasyon, Türkiye'ye geleneksel pazarlara olan bağımlılığını azaltma imkânı sunuyor. Ayrıca iç talep, kontrollü bir şekilde yönetildiği sürece büyümenin destekleyici unsurlarından biri olmaya devam edebilir.

Enerji jeopolitiğinde yaşanan dönüşüm ise Türkiye için yalnızca bir risk alanı değil, aynı zamanda stratejik bir fırsat barındırıyor. Enerji fiyatlarındaki oynaklık, enerji verimliliği yatırımlarını ve yenilenebilir enerji projelerini daha cazip hale getiriyor. Türkiye'nin son yıllarda yenilenebilir enerji kapasitesinde kaydettiği ilerleme, orta vadede cari açığın azaltılmasına ve enerji bağımlılığının sınırlanmasına katkı sağlayabilir. Enerji koridoru olma potansiyeli de Türkiye'nin jeoekonomik değerini artıran bir unsur olmaya devam ediyor.

KRİZLER ÇAĞI TÜRKİYE İÇİN NEDEN BİR FIRSATA DÖNÜŞEBİLİR?

Küresel tedarik zincirlerinin yeniden yapılandığı bu dönemde, "friend-shoring" eğilimi Türkiye için belki de son yılların en önemli fırsat penceresini açıyor. Avrupa'ya coğrafi yakınlık, gelişmiş lojistik altyapı ve güçlü sanayi kapasitesi, Türkiye'yi doğal bir üretim ve tedarik merkezi haline getiriyor. Hukuki güvenin ve makroekonomik istikrarın güçlenmesiyle birlikte, doğrudan yabancı yatırımların artması şaşırtıcı olmayacaktır.

ABD-Çin rekabetinin derinleştiği bir dünyada Türkiye'nin çok yönlü dış politika geleneği, ekonomik alanda da esneklik sağlıyor. Küresel ticaretteki bloklaşma eğilimi, doğru denge politikalarıyla Türkiye'nin farklı pazarlara erişimini artırabilir. Bu durum, ticari çeşitlenme ve ihracatta katma değerin yükseltilmesi açısından önemli bir avantaj sunuyor.

YENİ KÜRESEL EKONOMİDE TÜRKİYE İÇİN RİSKLER Mİ, FIRSATLAR MI?

Avrupa Birliği'nin Yeşil Mutabakatı ve karbon düzenlemeleri, ilk bakışta maliyet unsuru gibi görünse de uzun vadede Türkiye sanayisi için bir modernizasyon fırsatı anlamına geliyor. Yeşil dönüşüme uyum sağlayan firmalar, sadece Avrupa pazarında değil küresel ölçekte de rekabet gücü kazanabilir.

Son olarak dijitalleşme, yapay zekâ ve otomasyon alanındaki küresel dönüşüm, Türkiye'nin beşeri sermayesini doğru yönlendirmesi halinde önemli bir sıçrama potansiyeli taşıyor. Genç nüfus, girişimcilik ekosistemi ve artan teknoloji yatırımları, verimlilik artışının temel dinamikleri olabilir.

Özetle Türkiye, 2026'ya giderken yalnızca risklerle çevrili bir ekonomi değil; aynı zamanda küresel dönüşümden kazanç sağlayabilecek stratejik bir aktör konumundadır. Doğru politikalar, kurumsal güçlenme ve uzun vadeli bir vizyonla bu dönemin, Türkiye için yeni bir yükseliş hikâyesine dönüşmesi mümkündür.