Emeklilik, çalışma hayatının sona ermesinden ziyade bireyin yaşamında yeni bir dönemin başlangıcını ifade eder. Sosyal güvenlik sistemleri, çalışanların belirli koşulları sağlamaları halinde aktif çalışma yaşamından ayrılarak gelir güvencesine kavuşmalarını amaçlamaktadır. Ancak günümüzde artan yaşam süresi, değişen ekonomik koşullar ve bireylerin üretken kalma isteği nedeniyle emeklilik artık çalışma hayatından tamamen çekilmek anlamına gelmemektedir.
Bu kapsamda emeklilik, bir yandan kişilere yaşlılık aylığı ve sosyal güvence sağlarken diğer yandan uygun şartların bulunması halinde çalışma yaşamına devam etme imkânı da sunmaktadır.
Nitekim sosyal devlet anlayışının bir gereği olarak sosyal güvenlik mevzuatı, emeklilerin haklarını korumayı ve yaşam standartlarını sürdürmelerini hedeflemekte; birçok emekli de bilgi, deneyim ve birikimlerini iş hayatında değerlendirmeyi tercih etmektedir.
Uzun vadeli sigorta kollarından sigortalılara belirli ödemelerin yapılabilmesi için belli koşulların sağlanması gerekmektedir. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu uyarınca "yaşlılık sigortası" uzun vadeli sigorta kolları arasında yer almaktadır.
Bu doğrultuda;
* Sigortalılık Süresi,
* Prim Ödeme Gün Sayısı,
* Yaş,
koşullarının sağlanmasıyla, sigortalılar emekli olabilmektedirler.
Sosyal Güvenlik Destek Primi (SGDP), belirli yaş, sigortalılık süresi ve prim ödeme gün sayısı şartını yerine getirip emeklilik ve yaşlılık aylığı bağlanan sigortalıların yaşlılık aylığı kesilmeden iş sözleşmesine tabi çalışmaları halinde işverenlerinden alınan primdir.
Sigortalıların sosyal güvenlik destek primi uygulamasına tabi olup olmadıkları ve uygulamada hangi kanun hükümlerinin ve maddesinin geçerli olacağı ilk defa sigortalı olunan tarihe göre değişiklik göstermektedir.
2008 yılı Ekim ayı başından itibaren sigortalı ilk defa çalışmaya başlayıp emekli olacak kişilerde, emeklilik şartlarını yerine getirip yaşlılık aylığı bağlananlardan; tarımsal faaliyetlerde kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlar hariç, yeniden çalışmaya başlayanların aylıkları çalışmaya başladıkları tarihi takip eden ödeme dönemi başında kesilecektir.
4/a kapsamında sigortalı olanlar bakımından 01.05.2008 tarihinden önce ilk defa sigortalı olanlar ile 4/b ve 4/c kapsamında sigortalı olanlar yönünden ise ilk defa 01.10.2008 tarihinden önce sigortalı olanlardan; yaşlılık aylığı bağlananlar, özel sektör işyerlerinde sosyal güvenlik destek primi ödeyerek çalışmaya devam edenlerin yaşlılık aylıkları kesilmeyecektir.
4/a kapsamında iş sözleşmesine tabi çalışan emeklilerin, prime esas kazançları üzerinden kesilen %32 oranındaki sosyal güvenlik destek primi işverenler tarafından ödenmektedir. Özel sektör işyerlerinde iş sözleşmesi ile çalışan sigortalıların yaşlılık aylığından SGDP kesilmesi mümkün değildir.
Sonuç olarak, emeklilik sonrasında çalışmaya devam edilip edilemeyeceği, sigortalının ilk defa sigortalı olduğu tarihe göre farklılık göstermektedir. Bu nedenle emeklilik sonrası çalışma planı yapan kişilerin, sigortalılık başlangıç tarihlerini ve kendileri için geçerli sosyal güvenlik hükümlerini dikkate almaları önem taşımaktadır. Doğru planlama ile emekliler özel sektör işyerlerinde hem sosyal güvenlik haklarını koruyabilir hem de bilgi ve deneyimlerini çalışma hayatında değerlendirmeyi sürdürebilirler.
