2013'ün başlarında 'Birbirinden farklı Kur'anlar Var mı?' şeklinde provokatif bir başlıkla yazdığım bir yazıda şöyle demiştim:
'Dr. Tayyar Altıkulaç'ın IRCICA tarafından yayımlanan "Hz. Ali'ye Nispet Edilen Mushaflar" adlı çalışması Batılı oryantalistlere ciddi bir cevap anlamı taşıyor... İncilin günümüze geliş sürecinde yaşadığı kanonikleşmeye dair tecrübeye benzer dönüşümü, Kur'an-ı Kerim de yaşadı mı? Batılı oryantalistler, Kur'an-ı Kerim'e dair şüphelerini uzun yıllardır tetkik ediyorlar. IRCICA'nın Dr. Altıkulaç aracılığıyla, 1968 yılında Yemen'de bulunan ve Hz. Ali'ye isnat edilen nüshalar üzerinden yaptığı karşılaştırmalı tetkik, bahsettiğimiz şüphelere verilmiş bilimsel bir cevap...'
2015'te Birmingham Üniversitesi'ndeki Cadbury Araştırma Kütüphanesi'nde bir doktora öğrencisinin tesadüfen rastladığı nüshalar ise, uzun tetkiklerden sonra, bilinen en eski Kur'an mushafı olarak ilan edilmişti...
Beni ciddi olarak düşündürten şey ise; bu kadim nüshaların niçin yazıldığı beldelerde değil de özellikle İngiltere kütüphane ve müzelerinde olduğuyla ilgilidir. İslami ilimlerin ana kaynağını teşkil eden en eski kitapların en büyük koleksiyonları İngiltere'dedir. Cadbury Araştırma Kütüphanesi, İngiltere'nin Birmingham şehrinde yer alır. Kütüphane Birmingham Üniversitesi'nin Edgbaston Kampüsü içindedir. 200 binden fazla nadir kitap ve dört milyondan fazla el yazması eser barındırır.
Birmingham'daki Mingana Koleksiyonu ise, ağırlıklı olarak Arapça, Süryanice, Farsça, Türkçe, Ermenice, Yunanca, İbranice el yazmalarını barındırmaktadır. Koleksiyonun İslamî ve Arapça olan el yazmaları; filoloji, edebiyat özellikle şiir konularındadır, nazireler ve şerhler de mevcuttur. Ayrıca el yazması mushaflar, tefsir kitapları, hadis ve fıkıh konularındaki kitaplar, tasavvuf, kelam, hikmet, felsefe, biyografi, matematik, astronomi ve tıp konularında eserler de mevcuttur. Kütüphanedeki Türkçe yazılmış bir ilmihal kitabı ise, Türklerin Müslümanlıkla tanıştıkları zamana tarihlenmektedir.
1920'ler boyunca 3000 civarında el yazma eser, Alphonse Mingana tarafından adeta bir adanmışlık tutkusuyla toplanmıştır. Onun koleksiyonunu oluşturmak için gerçekleştirdiği keşif ve satın alma yolculukları ise Edward Cadbury sponsorluğunda gerçekleşmiştir.
Edward Said, meşhur 'Oryantalizm' adlı eserinde, sömürünün sadece insan kaynaklarını veya doğa imkanlarını yağmalamak olmadığını, asıl büyük sömürünün kültürel olduğunu söyler. Söz gelimi Batı'nın nazarında 'Türk Lokumu' olarak betimlenen hem geleneksel bir tatlı, hem de işsiz güçsüz bir seks objesine dönüştürülmüş Osmanlı kadın imgesinin, tam da böylesi bir çarpıtmanın ürünü olduğunu söyleyebiliriz. Temsillerin içinin boşaltılarak, birer imge veya algı olarak, yeniden tanımlanıp yayılmasıdır burada söz konusu olan... Bir tür kültürel safari de denebilir bu işe...
Doğu merkezli elyazması toplama pratiklerini pekala Oryantalist bir istek veya keşif merakı olarak adlandırabilir miyiz? Bu bir kültürel safari midir? Sadece büyük Avrupa müzelerine bir göz atmanız bunlara cevap vermeniz için yetecektir...
Burada; Cadbury'nin Mingana'ya yönelik parasal desteğinin arka planında üniversite çatısı altında kurmayı düşündüğü bir dinsel eserler kütüphanesi ve dini yaşam alanı gibi projeler olduğu söylenegelir. Lakin bu 'eser toplama' aynı zamanda milletlerin kendi ilmi tarihini belirlemelerinde bir kör alan, engel hatta tekel kurulması sonucunu da getirecektir. Bilimler Tarihinin ne kadar da politik bir alan olduğunu hepimiz bilmekteyken, Batı'nın yüksek sesli kodekslerinin, her seferinde Doğu'ları bilinçsizlikle ve cahillikle değerlendirdikleri de ortadadır.
Alphonse (Hürmüz) Mingana (1878-1937) yılları arasında yaşamıştır. Orta Doğu el yazmalarını bulup, keşfederek devşiren Musul doğumlu Süryani bir din alimidir. Tarihçi ve oryantalist olarak geçer kayıtlarda.
2015 yılında karbon testlerine tabi tutularak, Hz. Peygamberimiz zamanında yazıldığı ortaya çıkartılan meşhur Kur'an-ı Kerim nüshaları da işte bu Mingana Koleksiyonu içerisindedir. Birmingham Üniversitesi Hristiyanlık ve İslamiyet kürsüsünden Profesör David Thomas, "Bu el yazmaları, İslamiyet'in kurulduğu ilk yıllara aittir. Kur'an-ı Kerim, 610 ve 632 yılları arasında indirildi. Bu el yazmalarını yazan kişinin, Hz. Muhammed'le aynı dönemde yaşadığını, hatta peygamberi tanıdığını düşünüyoruz" demiş.
İstanbul'da da Türk ve İslam Eserleri Müzesinde bazı tarihi mushaflar bulunmaktadır:
Hz. Osman'ın imzasını taşıyan ve hicri 30 senesinde yazıldığı belirlenmiş mushaf... Yine
Hz. Ali'nin imzasını taşıyan iki ayrı nüsha da mevcuttur.
Aramızda kaç kişi Hz. Ali Efendimizin orijinal el yazmasını merak ederek bu kütüphanelere gitti?
Yeryüzünün en eski Kur'an mushafı niçin bir İngiltere kütüphanesinde?
